Between Theology and History: Re-evaluating the Solar Eclipse Narrative in the Karbala Tragedy through Islamic Historiography and Astronomy
DOI:
https://doi.org/10.52496/mjhki.v4i1.41Keywords:
Solar Eclipse, Karbala Tragedy, Islamic HistoriographyAbstract
This study critically examines the widely circulated claim that a solar eclipse occurred on the day of Ḥusayn ibn ʿAli’s martyrdom during the Karbala tragedy (10 Muḥarram 61 AH / 10 October 680 CE). While the narrative appears in classical sources such as Tārīkh al-Khulafā’ by al-Suyuthi, it has rarely been subjected to rigorous interdisciplinary verification. This research addresses that gap by integrating historical-textual criticism with astronomical data analysis. Using a qualitative library-based approach, the study evaluates the reliability of the narrative through isnād and matn criticism, while cross-referencing it with NASA eclipse records and Stellarium simulations. The findings demonstrate that no solar eclipse occurred or was observable in the region on the stated date, thereby contradicting the historical claim. This suggests that the eclipse narrative functions primarily as a symbolic and theological construct rather than an empirical event. The study contributes to Islamic historiography by emphasizing the importance of methodological integration between traditional scholarship and modern scientific tools, offering a clearer distinction between symbolic religious narratives and historically verifiable facts.
References
Asakir, Ali bin al-Hasan bin Hibatillah bin ‘Abdillah bin al-Husain bin. Tarikh Madinah Dimasyq. Juz 14. Beirut: Dar al-Fikr, 1995.
Abdullatif, Mohammad Salah Aldin. “Al-Battani Contributions in Astronomy and Mathematics.” In Contributions of Early Muslim Scientists to Engineering Studies and Related Sciences, 45–48. Malaysia: International Islamic University Malaysia Press, 2011.
Ahmad Izzuddin, Mohamad Arja Imroni, Ali Imron, Mahsun. “Cultural Myth of Eclipse in a Central Javanese Village: Between Islamic Identity and Local Tradition.” HTS Teologiese Studies/Theological Studies 78, no. 1–9 (2022). https://hts.org.za/index.php/hts/article/view/7282.
Al-Biruni, Abu Rayhan Muhammad bin Ahmad. Al-Qanun Al-Mas’udi. India: The Dairatul Ma’arif al-Osmania, 1995.
Al-Dimasyqi, Ismail bin Umar bi Katsir. Al-Bidayah Wa Al-Nihayah. Juz 11. Beirut: Dar ibn Katsir, 2000.
Al-Nawawi, Muhyiddin Abi Zakariya Yahya bin Syarof. Minhaju Al-Thalibin Wa ‘Umdatu Al-Muftin. Jedah: Dar al-Minhaj, n.d.
Al-Razi, Fakhruddin. Tafsir Al-Kabir. Mesir: al-Matba’ah al-Bahiyah al-Misriyah, 1939.
Al-Suyuthi, Jalaluddin. Tarikh Al-Khulafa. Qatar: Idarah al-Syuun al-Islamiyyah, n.d.
———. Tarikh Al-Khulafa Terjemah Bahasa Indoneisa. Jakarta: Pustaka Al-Kautsar, 2000.
Al-Tabari, Abu Ja’far Muhammad bin Jarir. Tarikh Al-Tabari: Tarikh Al-Rusul Wa Al-Muluk. Juz 5. Mesir: Dar al-Ma’arif, n.d.
Al-Tabari, Muhammad bin Jarir. Tafsir Ath-Thabari: Jami’ Al-Bayan Fi Ta’wil Al-Qur’an. Juz 25. Jakarta: Pustaka Azzam, 2007.
Alimuddin. “Gerhana Matahari Di Abad 21.” Al-Daulah: Jurnal Hukum Pidana Dan Ketatanegaraan 5, no. 2 (2016): 427–43. https://journal.uin-alauddin.ac.id/index.php/al_daulah/article/view/4859.
Basthoni, M. “Accuracy of Solar Eclipse Calculation Algorithm Based on Jet Propulsion Laboratory Data Nasa.” Al-Ahkam 30, no. 1 (2020): 95–118. https://doi.org/10.21580/ahkam.2020.30.1.5036.
Brown, Jonathan A.C. Hadith: Muhammad’s Legacy in the Medieval and Modern World. London: Oneworld Publications, 2009.
Butar-Butar, Arwin Juli Rakhmadi. Khazanah Astronomi Islam Abad Pertengahan: Deskripsi-Historis Tentang Tradisi, Inovasi, Dan Kontribusi Peradaban Islam Di Bidang Astronomi. Purwokerto: UPM Press, 2016.
Cannon, Byron D. “Al-Battani.” ebsco.com, 2022. https://www.ebsco.com/research-starters/biography/al-battani.
Chereau, Fabien. “Stellarium,” n.d.
Chernogor, L. F. “Geomagnetic Effect of the Solar Eclipse of June 10, 2021.” Kinematics and Physics of Celestial Bodies 38 (2022): 11–24. https://link.springer.com/article/10.3103/S0884591322010020.
Faisar Ananda Arfa, Syarifuddin Syam, Muhammad Syukri Albani Nasution. Metode Studi Islam: Jawa Tengah Mencari Islam. Depok: PT. Raja Grafindo Persada, 2015.
Fathila, Linda Hazmika, Ahmad Taufik. “Pemikiran Ignaz Goldziher Terhadap Hadis Dan Sunnah.” Thobaqot 2, no. 2 (2024): 243–65. https://thobaqot.fusa.uinjambi.ac.id/index.php/tbq/article/view/83.
Fauzi, M. Rizqy. “Peristiwa Bersejarah Asyura: Perkabungan Dunia Di Karbala (3).” jabar.nu.or.id, 2023. https://jabar.nu.or.id/sejarah/peristiwa-bersejarah-asyura-perkabungan-dunia-di-karbala-3-CAkKE.
Fawzi, Encep Abdul Rojak dan Ramdan. “The Normative Basis of Islamic Astronomy for the Transformation of Prayer Schedules to Digital and Its Accuracy.” El-Usrah: Jurnal Hukum Keluarga 7, no. 2 (2024): 602–22. https://doi.org/10.22373/ujhk.v7i2.22097.
Ferm, Vergilius. An Encyclopedia of Religion. New York: The Philosophical Library, 1945.
FSTC. “Arabic Eclipse Records Bring Light to Scientific Analysis of the Earth’s Rotation.” Muslim Heritage, 2008. https://muslimheritage.com/arabic-eclipse-records-bring-light-to-scientific-analysis-of-the-earths-rotation/.
Gian Nitya Putri, Hilda Meylani, Icha Agustina. “Kritik Hadis Menurut Pemikiran G.H.A Juynboll Dan Joseph Schacht.” Jurnal Integritas Teruka 1, no. 1 (2022): 59–70. https://www.journal.integritasterbuka.id/index.php/integritas/article/view/3.
Goldziher, Ignaz. Muslim Studies: Muhammedanische Studien, Terj. S.M. Stern & C.R. Barber. Vol. 2. London: George Allen & Unwin, 1971.
Hallaq, Wael B. Shari’a: Theory, Practice, Transformations. Cambridge: Cambridge University Press, 2009.
Hallaq, Wael be. An Introduction to Islamic Law. Cambridge: Cambridge University Press, 2009.
Hamdani, Ahmad Ainul Yaqin dan Fahmi Fatwa Rosyadi Satria. “Hadis Gerhana Dan Wafatnya Ibrahim Ibn Muhammad.” Tahkim: Jurnal Peradaban Dan Hukum Islam 1, no. 1 (2018): 54–67. https://www.neliti.com/id/publications/335054/hadis-gerhana-dan-wafatnya-ibrahim-ibn-muhammad.
Hejazi, Hutan. “Shi’ism in Madrid: Muharram Commemorations and the Paradigm of Karbala.” Journal of Contemporary Religion 37, no. 2 (2022): 243–60. https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/13537903.2022.2049058.
Hosen, Nadirsyah. “Tragedi Karbala, Kisah Husein Cucu Nabi Terbunuh Tragis Pada 10 Muharram.” jatim.nu.or.id, 2023. https://jatim.nu.or.id/rehat/tragedi-karbala-kisah-husein-cucu-nabi-terbunuh-tragis-pada-10-muharram-GZ0hL.
Hylen, Torsten. The Karbala Story and Early Shi’ite Identity. United Kingdom: Edinburgh University Press, 2025.
Ismail. “Hisab Urfi Gerhana Matahari Dan Gerhana Bulan.” Al-Marshad: Jurnal Astronomi Islam Dan Ilmu-Ilmu Berkaitan 6, no. 1 (2020): 45–59. https://jurnal.umsu.ac.id/index.php/almarshad/article/view/4411.
Kaelan. Metode Penelitian Agama Kualitatif Interdisipliner Dengan Ilmu Lain. Yogyakarta: Paradigma, 2010.
Kennedy, Hugh. The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century. New York: Routledge, 2016.
King, David A. In Synchrony with the Heavens: Studies in Astronomical Timekeeping and Instrumentation in Medieval Islamic Civilization. Leiden dan London: Brill, 2004.
Madelung, Wilferd. The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate. United Kingdom: Cambridge University Press, 1997.
Manzil, Li’izza Diana. “Korelasi Historisitas Ilmu Hisab Rukyat Dengan Perkembangan Peradaban Islam.” Al Istinbath: Jurnal Hukum Islam 3, no. 2 (2018): 185–206. https://doi.org/10.29240/jhi.v3i2.432.
Mikhnaf, Abu. Maqtal Al-Husain, n.d.
Minhal, Abu. “Kejadian Aneh Para Wali, Komoditas Penting Golongan Sufi.” almanhaj.or.id, 2022. https://almanhaj.or.id/67937-kejadian-aneh-para-wali-komoditas-penting-golongan-sufi.html.
Motzki, Harald. Wie Glaubwürdig Sind Die Hadithe?: Die Klassische Islamische Hadith-Kritik Im Licht Moderner Wissenschaft. Heidelberg: Springer VS, 2014.
Muh Arif Royyani, Maryatul Kibtyah, Adeni Adeni, Ahmad Adib Rofiuddin, Machzumy Machzumy, Nor Kholis. “Religious Dialogue and Astronomy from the Perspective of Indonesian Muslim Scholars.” Samarah: Jurnal Hukum Keluarga Dan Hukum Islam 7, no. 1 (2023): 261–80. https://doi.org/10.22373/sjhk.v7i1.12406.
Muhammad Syukri Albani Nasution Faisar Ananda Arfa, Syarifuddin Syam. Metode Studi Islam: Jawa Tengah Mencari Islam. Depok: PT. Raja Grafindo Persada, 2015.
Mujab, Syaiful. “Gerhana: Antara Mitos, Sains Dan Islam.” Yudisia: Jurnal Pemikiran Hukum Dan Hukum Islam 5, no. 84–101 (2016).
Mukarromah, Siti Lailatul. “Perhitungan Gerhana Matahari Dengan Algoritma NASA.” Ulul Albab: Jurnal Studi Dan Penelitian Hukum Islam 2, no. 2 (2019): 99–113. https://jurnal.unissula.ac.id/index.php/ua/article/view/3642.
Mulyadi. “Taklif of Lunar and Solar Eclipse Prayers According to Fiqh and Scientific Perspective.” Al-Ihkam: Jurnal Hukum Dan Pranata Sosial 14, no. 1 (2019): 27–49. https://doi.org/10.19105/al-lhkam.v14i1.1862.
NASA. “Annular 0679 Jul 13.” National Aeronautics and Space Administration. Accessed July 28, 2025. https://eclipse.gsfc.nasa.gov/5MCSEmap/0601-0700/679-07-13.gif.
———. “Annular 0680 Nov 27.” National Aeronautics and Space Administration. Accessed July 28, 2025. https://eclipse.gsfc.nasa.gov/5MCSEmap/0601-0700/680-11-27.gif.
———. “Catalog of Solar Eclipse: 0601 to 0700.” National Aeronautics and Space Administration. Accessed July 28, 2025. https://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEcat5/SE0601-0700.html.
———. “Total and Annular Solar Eclipse Paths: 0661-0680.” National Aeronautics and Space Administration, 2003. https://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEatlas/SEatlas1/SEatlas0661.GIF.
Nasr, Seyyed Hossein. Islamic Art and Spirituality. New York: State University of New York Press, 1987.
Norman K, Y. S. Denzim. Handbook of Qualitative Research. Yogyakarta: Pustaka Pelajar, 2009.
Nurul Mufidah, Mahyuddin Latuconsina, Sohrah. “Peristiwa Gerhana Matahari Dan Bulan Perspektif Budaya Dan Ilmu Falak.” Hisabuna: Jurnal Ilmu Falak 3, no. 1 (2022): 111–30. https://journal.uin-alauddin.ac.id/index.php/hisabuna/article/view/23056.
Qudamah, Ibnu. Al-Mughni. Juz 3. Jakarta: Pustaka Azzam, 2013.
Ratna, Nyoman Kutha. Metodologi Penelitian: Kajian Budaya Dan Ilmu Sosial Humaniora Pada Umumnya. Yogyakarta: Pustaka Pelajar, 2010.
Rifai, Syamsuri. “Peristiwa-Peristiwa Alam Saat Dan Sesudah Imam Husein (as) Terbunuh.” Portal Informasi Profesor Hossein Ansarian. Accessed July 25, 2025. https://erfan.ir/indonesian/80386.html.
Robertson, J J O’Connor and E F. “Abu Abdallah Mohammad Ibn Jabir Al-Battani.” Mac Tutor, 1999. https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Battani/.
Robinson, Chase F. Islamic Historiography. United Kingdom: Cambridge University Press, 2003.
Ruoxi Li, Jiuhou Lei, Tong Dang. “The Solar Eclipse Effects on Yhe Upper Thermosphere.” Geophysical Research Letters 48, no. 15 (2021): 1–10. https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2021GL094749.
Sa’id, Muhammad bin. Al-Thabaqat Al-Kabir. Kairo: Maktabah al-Khonji, n.d.
Santi Yanuar, Nawanda De Gupita, Ailsa Zada Yusrika. “Fenomena Gerhana Matahari Dalam Perspektif Islam Dan Sains.” In Prosiding Konferensi Integrasi Interkoneksi Islam Dan Sains Ke-4, 6–10. Yogyakarta: Fakultas Sains dan Teknologi UIN Sunan Kalijaga, 2022. https://ejournal.uin-suka.ac.id/saintek/kiiis/article/view/3257.
Sean P. Goldy, Nickolas M. Jones, Paul K. Piff. “The Social Effects of an Awesome Solar Eclipse.” Psychological Science 33, no. 9 (2022): 1452–62. https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/09567976221085501.
Sosrodihardjo, Bungaran Antonius Simanjuntak dan Soedjito. Metode Penelitian Sosial. Jakarta: Yayasan Pustaka Obor Indonesia, 2009.
Syaifullah. “10 Muharram Dan Tragedi Karbala, Terbunuhnya Cucu Nabi Muhammad.” jatim.nu.or.id, 2022. https://jatim.nu.or.id/rehat/10-muharram-dan-tragedi-karbala-terbunuhnya-cucu-nabi-muhammad-Htfey.
Wahyuni, Nuril Husna, Mustanir, Sulastri. “Sanis Dan Al-Qur’an: Proses Terjadinya Gerhana Matahari.” Al-Tadabbur: Jurnal Ilmu Al-Qur’an Dan Tafsir 5, no. 2 (2020): 349–64. https://jurnal.staialhidayahbogor.ac.id/index.php/alt/article/view/936.
Wiyandra Vera Nurfajriani, Muhammad Wahyu Ilhami, Arvian Mahendra, Rusdy Abdullah Sirodj, M Win Afgani. “Triangulasi Data Dalam Analisis Data Kualitatif.” Jurnal Ilmiah Wahana Pendidikan 10, no. 17 (2024): 826–33. https://jurnal.peneliti.net/index.php/JIWP/article/view/7892.
Yaqin, ’Alamul. “Contemporary Haqiqī Calculation: Analysis of Rinto Anugraha’s Lunar Eclipse Calculation Methods.” Journal of Islamic Law 3, no. 1 (2022): 17–33. https://doi.org/10.24260/jil.v3i1.531.
Yusufpati, Miftah H. “Ritual Karbala: Tradisi Kaum Syiah Saat Hari Asyura, Penyesalan Diri Para Pengkhianat.” sindonews.com, 2022. https://kalam.sindonews.com/read/843159/786/ritual-karbala-tradisi-kaum-syiah-saat-hari-asyura-penyesalan-diri-para-pengkhianat-1659341315.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Muhammad Himmatur Riza, Ahmad Adib Rofiuddin, Moelki Fahmi Ardliansyah, Restu Trisna Wardani, Ahmad Roihan Firdiansyah (Author)

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.














